Forum Logo  

Geri Git   ForumDunya.Net > FD & Sanat ve Genel Kültür Forumu > Edebiyat Forumu > Divan Edebiyatı

reklam reklam

Kullanıcı Etiket Listesi

  
 
Seçenekler Stil
Alt 18 Eylül 2020, 22:22   #1
IkRa - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 13.09.2020
Yaş: 27
Mesajlar: 1.437
Konular: 1384
Aldığı Beğeni: 29
Verdiği Beğeni: 37
Seslenenler: 7 Mesaj(lar)
Etiketleyenler: 0 Konu(lar)
Standart Anonim halk edebiyatı nazım biçimleri




1-MANİ:
*Anonim halk edebiyatı nazım şekli ve türüdür.
*Divan edebiyatındaki “tuyuğ”un karşılığı sayılabilir.
*Anlam bakımından bir bütünlük gösteren maninin başlıca karakteri kendi kendine yetmesidir.
*Aşk, sevgi, yiğitlik, evlat sevgisi, toplum olayları ve ölüm gibi temaları işleyen bir türdür. Konu sınırı yoktur.
*Hecenin 7’li kalıbı (4+3) ile söylenir.
*Genel olarak 4 mısradan oluşur.
*Birinci ve ikinci mısralar çoğu zaman üçüncü ve dördüncü mısraların kafiyesini, ahengini hazırlamak için söylenmiş doldurma mısralardır. Temel duygu ve düşünce son iki dizede ortaya çıkar.
*Asıl söylenmek istenen son iki mısrada söylenir.
*Kafiye düzeni: a-a-x-a şeklindedir.
*Birinci ve üçüncü dizeleri serbest, ikinci ve dördüncü dizeleri uyaklı mâniler de vardır (xaxa).

Mani Örneği:
Tren gelir öterek
Kömürünü dökerek
Ben anamdan ayrıldım
Gözüm yaşım dökerek


Mani Çeşitleri:

Düz (Tam) Mani: Yedişer heceli dört dizeden oluşur. Kafiyeleri çoklukla cinassızdır. Maninin en yaygın şeklidir.

Dağdan kestim kereste
Kuş besledim kafeste
Yârin hasta dediler
Yetiştim son nefeste

Kesik Mani: Birinci dizesi 7 heceden az, anlamlı ya da anlamsız bir sözcük grubu olan maniler. Bu kesik dize sadece kafiyeyi hazırlar. Eğer meydan ve kahvehanelerde söylenen ve ilk dizeleri "aman aman" ünlemi ile doldurulan manilerse bunlara İstanbul manileri denir.

Bağ bana
Bahçe sana bağ bana
Değme zincir kâr etmez
Zülfün teli bağ bana

Cinaslı (Ayaklı) Mani: Kesik manilerde eğer kafiye cinaslı ise bunlara cinaslı mani denir. Halk arasında bu tür manilere ayaklı mani de denir.

Ah o beni o beni
Kakül örtmüş o beni
Ben yarimi unutmam
Unutsa da o beni
Yedekli (Artık) Mani: Düz maninin sonuna aynı kafiyede iki dize daha eklenerek söylenen maniler. Cinaslı kafiye kullanılmaz, birinci dizeleri anlamlıdır. Yedekli maniye artık mani de denir.

Ağlarım çağlar gibi
Derdim var dağlar gibi
Ciğerden yaralıyım
Gülerim çağlar gibi
Her gelen bir gül ister
Sahipsiz bağlar gibi

Deyiş (Karşılıklı Mani): İki kişinin karşılıklı söylediği manilerdir. Soru yanıt şeklinde düzenlenir. Bir başka kişinin ağzındanmış gibi aktarıldığı şekilleri de vardır.

Adilem sen naçarsın
İnci mercan saçarsın
Dünya deniz olanda
Gönlüm nere kaçarsın

Ağam derim naçarım
İnci mercan saçarım
Dünya deniz olunca
Ben kuş olup kaçarım



2-TÜRKÜ:
*Kendine özgü ezgi ile söylenen bir nazım biçimidir.
* Divan edebiyatındaki “şarkı”nın karşılığı sayılabilir.
*Hecenin 7’li, 8’li ve daha çok da 11’li kalıbıyla söylenir.
* Türkülerin kafiye örgüsü genelde şöyledir: “aaab cccb dddb”, “aaabb cccbb dddbb” veya “aaabcc dddbcc eeebcc”.
*İki bölümden oluşur. Birinci bölüm türkünün asıl sözlerinin bulunduğu bölümdür. Buna bent denir.
*İkinci bölüm ise her bendin sonunda tekrarlanan nakarat bölümleridir. Bunlara da kavuştak (bağlama) denir.
*Bentler ve kavuştaklar kendi aralarında kafiyelidir.
*Genelde aşk, tabiat, ayrılık, gurbet, hasret, sevgi ve güzellik gibi konular işlenmiştir.
*Konusu ve şekli devirden devire ve çevreden çevreye değişir. Konu zenginliği vardır.
*Şekil özellikleri bakımından koşmaya benzer. Maniye benzeyen türküler de vardır.
*Genelde anonimdir. Ancak bazı türkülerin sahipleri bellidir.
*Türkülerle şarkılar arasında da benzerlikler vardır. Ancak şarkılar aruzla yazılır.
*Türkülerin bir kısmı dörtlükler halinde bir kısmı da nakaratlı olarak yazılır. Nakaratlı türkülerde üçer mısralık bölümden sonra iki mısradan oluşan nakaratlar gelir.
*Türkünün belli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da herhangi bir halk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en belirgin özelliği "melodisidir". Türküler yukarıda saydığımız nazım biçimlerinin aksine hece vezninin her kalıbıyla söylenir. Yani hece sayısı itibariyle bir sınırlama olmaz.
*Türküler ait oldukları bölgelere göre de adlar alırlar.

Türkü Örneği:
Söğüdün yaprağı narindir narin
İçerim yanıyor dışarım serin
Zeynep”i bu hafta ettiler gelin (bent)

Zeynebim Zeynebim anlı Zeynebim
Üç köyün içinde şanlı Zeynebim (nakarat)


Türkü Çeşitleri:

-Ezgilerine göre türküler:
Kırık havalar: Usullü ezgilerdir. Alt türleri; türkü (genelde tüm kırık havalar için, özelde diğer türlerin dışında kalanlar için kullanılır), deyiş, koşma, semah, tatyan, barana, zeybek, horon, halay, bar, bengi, sallama, güvende, oyun havası, karşılama, ağırlama, peşrev, teke zortlatması, gakgili havası, dımıdan, zil havası, fingil havası dır.
Uzun havalar: Usulsüz ezgilerdir. Alt türleri; uzun hava (diğer türlere girmeyenler için kullanılır), barak, bozlak, gurbet havası, yas havası, tecnis, boğaz havası, elagözlü, maya, hoyrat, divan, yol havası, yayla havası, mugamdır. Ayrıca gazeller de özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde halk arasında söylenmektedir.

-Konularına göre türküler:
Ninniler ve çocuk türküleri, tabiat üzerine türküler, aşk türküleri, kahramanlık türküleri, askerlik türküleri, tören türküleri, iş türküleri, ****lı olaylarla ilgili türküler, güldürücü türküler, karşılıklı söylenen türküler, oyun türküleri, ağıtlar.

-Yapılarına göre türküler:
Mani kıtalarından kurulu türküler: Birbirleriyle ilgili konularda söylenmiş manilerin sıralanarak ezgiyle okunmasından meydana gelir.
Dörtlüklerle kurulu türküler: Dörtlüklerle kurulu türküler adı üstünde dörtlüklerden oluşan türkülerdir. Bu tür türküler de anonimdir.



3-NİNNİ:
*Çocuğun uyumasının sağlanması ya da ağlamasının durması için, sade bir dille ve hece ölçüsüne göre (7’li, 8‘li) ezgili olarak söylenen ezgili şiirlerdir.
*Söyleyeni belli olmayan bu ürünler dörtlüklerden ve nakarat bölümlerinden oluşur.
*Özel bir beste ile söylenir. Bu sözler ******n o andaki ruh durumunu yansıtır.
*Ninniler genellikle mani türünde bir dörtlükten meydana gelen bir çeşit türküdür.
*Ninni, Divan ü Lügati't Türk'de "balubalu" diye adlandırılır. Öteki Türk boylarında değişik isimler verilmiştir.

Ninni Örneği:
Bebeğim kocaman, onu tutamam.
Ninniler söylerim, hiç uyutamam.
Oynayıp gülüyor, bizi süzüyor.
Mamasını yemiyor, beni üzüyor.



4-AĞIT:
*Ağıt, genellikle bir ölümün ya da üzüntü veren bir olayın ardından söylenen halk türküsüdür.
*Doğal afetler, ölüm, hastalık gibi çaresizlikler karşısında korku, heyecan, üzüntü, isyan gibi duyguları ifade eden ezgili sözlerdir.
*Ağıt söylemeye “ağıt yakma”, ağıt söyleyenlere ise “ağıtçı” denilmektedir.
*Ağıtın İslamiyet öncesi edebiyattaki adı “sagu”, Divan edebiyatındaki adı ise “mersiye”dir.
*Türklerde ağıt geleneği çok eskidir. Anadolu'nun hemen her yerinde söylenir.
*Türkçede 7, 8 ve 10 heceli ağıtlar yaygındır. En çok rastlanılanı 8 hecelilerdir. Gösteri bölümüyle tiyatro, söyleniş biçimiyle şiirseldir.

Ağıt Örneği:
Ayvalık’tan indim yayan
Dayan hey dizlerim dayan
Ödemişten gelin geldi
Uyan Hacı Beyim uyan
Evlerinin önü kavak
Kavaktan dökülür yaprak
Uyan Hacı Beyim uyan
Elim kına, başım duvak
Az giderim, uz giderim
Dere tepe düz giderim
Uyan Hacı Beyim uyan


IkRa isimli Üye şimdilik offline konumundadır
Alıntı ile Cevapla

Bookmarks

Etiketler
anonim, biçimleri, edebiyatı, halk, nazım


Şu Anda Bu Konuyu Görüntüleyen Aktif Kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB kodu Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı



Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 22:02.



Genel Forum Sitesi

ForumDunya.Net; yasal çerçevede yayın yapan, hukuka ve yasalara uygun, legal bir paylaşım platformudur. Mesaj panosunda ki gönderiler, önceden denetlenmeksizin gösterime sunulduğundan, 5651 sayılı kanun kapsamında yer sağlayıcılara ilişkin hükümlere tabidir ve TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. Üyelerin paylaşımlarından ForumDunya.Net sorumlu tutulamaz, yasal mercilere sunulacak şikâyetlerden önce tarafımızda ihtarda bulunmanız rica olunur. Tüm bildirimleriniz için İLETİŞİM linkini kullanabilirsiniz.

Yararlı Linkler

Sosyal Paylaşım


Powered by vBulletin® Version 3.8.11
Copyright ©2000 - 2021, vBulletin Solutions Inc.

Forumdunya, lisanslı vBulletin kullanan genel forum sitesidir.
Forum Sahibi: ikRa